Klamkomanetki

Klamkomanetki. Jedna część i dwie ważne role

Klamkomanetki to nieodzowny element każdego roweru z kierownicą typu “baranek”, a więc rowerów szosowych, przełajowych i gravel. Dzięki nim można zmieniać biegi i hamować bez odrywania rąk od kierownicy. Czym kierować się podczas wyboru? Jak zdecydować się na model, który spełni oczekiwania? 

Na początek wyjaśnijmy różnicę między manetkami a klamkomanetkami. Jedne i drugie sterują zmianą biegów w rowerze, wprawiając w ruch przerzutkę. Manetki montowane są na kierownicach prostych oraz z lekkim wzniosem, takich jak w rowerach górskich, miejskich czy crossowych. Klamkomanetki oprócz zmiany przełożeń pełnią też funkcję klamki hamulcowej. Najczęściej występują na kierownicach zawijanych w dół i do tyłu, które z wyglądu przypominają rogi barana. 

Jak działają klamkomanetki?

Klamkomanetki umożliwiają szybką i dokładną zmianę przełożeń, a także hamowanie. Muszą pracować szybko i skutecznie. Manetka, która zapewnia zmianę biegów, jest poprzez korpus zintegrowana z dźwignią hamulca. To inaczej niż w rowerach mtb, gdzie manetka i dźwignia hamulca najczęściej występują osobno, choć są wyjątki jak w niektórych modelach Shimano. Można więc bez problemu, tymi samymi palcami, sterować zarówno przełożeniami, jak i hamulcami - najwygodniej w górnym chwycie, ale można też w dolnym. 

Klamkomanetki za pomocą skręcanych obejm montowane są na kierownicy. Są połączone z układem hamulcowym (hydraulicznym lub mechanicznym), a ich zaciśnięcie powoduje nacisk na klocki hamulcowe, które następnie zaciskają się na tarczy lub obręczy.

Podobnie działa zmiana przełożeń za pomocą klamkomanetki. W tradycyjnych systemach dźwignia wprawia w ruch linkę, która wywołuje przerzutkę, a ta nakierowuje łańcuch na odpowiednią zębatkę. W systemach elektronicznych nie ma linki, a sygnał po naciśnięciu klamkomanetki jest wysyłany do sterownika.

Jakie zalety mają klamkomanetki szosowe?

Działanie klamkomanetek sprzyja przede wszystkim zachowaniu bezpieczeństwa na rowerze. Brak konieczności odrywania dłoni od kierownicy sprawia, że nawet jeśli w czasie zmiany biegów lub hamowania najedzie się na dziurę bądź inną przeszkodę, kierownica pozostanie w rękach. 

Co więcej, sterowanie klamkomanetkami umożliwia błyskawiczne reakcje, zmiany biegów i dohamowania w ułamku sekundy. Wszystko jest w zasięgu palców. To kluczowe podczas szybkiej, dynamicznej jazdy. Trudno dziś wyobrazić sobie, że kiedyś trzeba było sięgać do ramy, aby zmienić przełożenie. Klamkomanetki uczyniły jazdę dużo łatwiejszą i przyjemniejszą.

Jakie klamkomanetki wybrać?

Kupując klamkomanetki, musisz zadbać, aby były kompatybilne z resztą wyposażenia. Muszą obsługiwać określoną liczbę przełożeń. Sprawa jest o tyle prostsza, że klamkomanetki Shimano mają taką samą nazwę jak pozostałe części napędu, a więc przykładowo Shimano 105, Shimano Ultegra czy Shimano Dura Ace. Podział na lewą i prawą także nie wymaga tłumaczenia.

Czym różnią się poszczególne modele? Poza charakterystyką i precyzją pracy istotna jest też ergonomia klamkomanetek. Muszą być wygodne dla twoich dłoni. Klamkomanetki rowerowe mogą mieć karbonowe dźwignie, co dodatkowo redukuje opór podczas użytkowania.

Dostosuj je też do stylu jazdy. Na szosie sprawdzą się klamkomanetki zapewniające komfort podczas wielokilometrowych przejażdżek i treningów. Dla wygody można regulować odległość klamki hamulcowej od kierownicy, dzięki czemu dostosujesz ją do rozmiaru swoich dłoni.

W niektórych modelach wysokiej klasy zintegrowany przycisk w górnej części klamkomanetki umożliwia sparowanie z licznikami firm Garmin oraz Wahoo, co pozwala na zmianę ekranów na liczniku bez odrywania rąk z kierownicy. Można też zaprogramować zmianę kilku przełożeń jednocześnie. 

Jak dbać o klamkomanetki?

Jakość pracy klamkomanetek ma bardzo duży wpływ na komfort jazdy na rowerze. Liczy się nie tylko model, ale też konserwacja. Co prawda ich serwis w domu nie jest prosty, a regulacja wymaga pewnej wiedzy, ale warto zadbać o regularne czyszczenie - zwłaszcza jeśli jeździsz w trudnych warunkach i brud zbiera się w klamkomanetkach. Warto wówczas je przemyć i przetrzeć, aby zachować wysoką kulturę pracy. Osoby użytkujące rowery przełajowe i gravel w okresie jesienno-zimowym dobrze wiedzą, ile brudu może zbierać się w klamkomanetkach. Pozostawione zanieczyszczenie pogorszy jakość pracy i skróci żywotność klamkomanetki.

Problemy ze zmianą przełożeń lub precyzją hamowania mogą, ale nie muszą wynikać z działania klamkomanetki. Może być to efekt naciągnięcia linki, łańcucha czy wygięcia haka przerzutki. Taką sytuację najlepiej oceni profesjonalny serwis rowerowy. 

Klamkomanetki w rowerach szosowych spokojnie wystarczą na kilkadziesiąt tysięcy kilometrów. Jeśli przestanie działać, to najprawdopodobniej w wyniku zerwania linki. Możesz być wówczas spokojny, bo wymiana jest tania i nieskomplikowana. Poważniejsze awarie samej klamkomanetki to rzadkość.

Shimano GRX. Klamkomanetki do jazdy w terenie

Jeśli ścigasz się na przełaju lub gravelu, to potrzebujesz klamkomanetek zapewniających pewny chwyt i dynamikę. Specjalnie z myślą o jeździe w terenie Shimano opracowało grupę GRX, która zapewnia doskonałą siłę hamowania w różnym terenie i precyzyjną zmianę biegów także w trudnych warunkach pogodowych i na nierównej nawierzchni.

Wyprofilowanie i ergonomiczny kształt tej klamkomanetki Shimano sprawia, że model świetnie leży w dłoni, a faktura gumowych elementów dodatkowo poprawia chwyt podczas agresywnej jazdy. W rowerach przełajowych i gravel można znaleźć grupy typowo szosowe jak 105 czy Ultegra, ale wrażenia z jazdy z GRX oraz możliwość ich ustawienia pod jazdę w terenie są dużo lepsze. 

Czym się różnią klamkomanetki rowerowe różnych firm?

Pamiętaj, że choć klamkomanetki różnych firm wyglądają bardzo podobnie, to sposób ich pracy może być zupełnie inny. Przykładem są klamkomanetki Shimano oraz SRAM.

Japoński producent zbudował swoje klamkomanetki tak, że naciśnięcie klamki doprowadza do hamowania, natomiast pchnięcie je do wewnątrz - zmianę biegu. W zależności od części manetki, którą pchniemy, dochodzi do wrzucenia biegu wyżej (gdy pchniemy całą dźwignię) lub niżej (gdy pchniemy tylko małą dźwigienkę). Prawą ręką operujemy biegami na kasecie, natomiast lewą ręką - zmieniamy położenie łańcucha na zębatkach korby. Modele klamkomanetek odpowiadają nazwom grup: Claris, Sora, Tiagra, 105, Ultegra i Dura Ace.

W klamkomanetkach marki SRAM wygląda to inaczej i wiele osób zmieniających rower może się zdziwić. Nawet doświadczony kolarz, który całe życie miał klamkomanetki Shimano, będzie skołowany, gdy pierwszy raz skorzysta z klamkomanetek SRAM. Zmiana biegów odbywa się tu za pomocą korzystania z tylko jednej dźwigni - krótki ruch przekłada się na obniżenie biegu, a mocniejsze pchnięcie przenosi łańcuch w górę. Wyróżniamy model Apex, Riva, Force i RED.